Podzieleni. Unwind

W takim razie, jeśli wszystkie twoje tkanki są żywe, ale znajdują się w innych osobach… to czy żyjesz, czy umarłeś?*

Connor jest zwyczajnym nastolatkiem, który ma nieco za uszami, z kolei Risa i Levi znaleźli się w złym miejscu i w złym czasie, przez co razem mają ulec rozszczepieniu – czyli podzieleniu ich na tkanki potrzebne do transplantacji. Ustawa o życiu głosi, że rodzice niezsocjalizowanych dzieci między trzynastym a osiemnastym rokiem życia mogą przeznaczyć je do ośrodków transplantologicznych, gdzie części ich ciał zostaną przekazane wartościowym jednostkom. Trójka bohaterów, nie do końca z własnej woli, ucieka przed ścigającym ich zabiegiem, choć w ich świecie jest to raczej uznawane za kontynuację istnienia w ciałach innych ludzi.

Kto faktycznie stanowi o wartości człowieka? Kto ma prawo mówić, że po osiągnięciu pełnoletności nastolatek nie będzie pożyteczny dla społeczeństwa? W jaki sposób usunąć potencjalne zagrożenie, posługując się hasłem “humanitarny”? To są pytania, które pojawiają się w głowie podczas czytania Podzielonych. Można się także zbulwersować, kiedy słowo "zabójstwo" zostaje owinięte w bawełnę.

Bohaterowie, bardzo młodzi, muszą mierzyć się z losem przewidzianym dla nich przez dorosłych, którzy powinni byli ich wychowywać, pokazywać słuszną drogę, wspierać i pomóc wejść w trudną dojrzałość. Jednak rzeczywistość stworzona przez Shustermana wywrócona jest do góry nogami, a opiekunowie wydają się bardziej zainteresowani możliwością przeszczepienia sobie palca, kolana czy nawet mózgu niż naprawdę tworzenia społeczeństwa godnego istnienia. Nastoletni protagoniści zauważają wyrwy w zasadach funkcjonowania świata, na jakim przyszło im żyć. 

Connor, Risa i Levi są znakomicie napisanymi postaciami, autentycznymi i pełnymi wielu emocji. Ich wielowymiarowe osobowości nie zaskoczą nikogo, kto już zna twórczość Shustermana, a wręcz potwierdzą umiejętności pisarza. Podobnie jest z innymi bohaterami książki – właściwie można śmiało powiedzieć, że każdy w Podzielonych mógłby istnieć naprawdę, co stanowi ogromny walor umilający lekturę. Autor nadaje im wiele cech, które uzupełniają się ze sobą i dają im siłę w dążeniu do wolności i decydowaniu o swoim być albo nie być.

Podzieleni to powieść młodzieżowa, napisana prosto, płynnie, bez wyszukanego słownictwa. Jednak wiele się w niej dzieje zarówno jeśli chodzi o akcję, jak i o relacje między bohaterami. Pokazuje między innymi, że swoją drogę można wybrać w każdym wieku, ale warto brać pod uwagę bliskich nam ludzi. Jest to historia o przyjaźni, zaufaniu, współdziałaniu, moralności, człowieczeństwie i życiu, które w każdej chwili może ulec zmianie. Pierwszy tom serii przypomina spływ wartką rzeką – zaskakuje i angażuje w fabułę. Każda kolejna strona gwarantuje moc emocji i prowadzi do iście wybuchowego zakończenia. Niektórzy pewnie nie będą zaskoczeni, bo znając pisarza, można wydedukować prawdopodobne zakończenia, ale inni z pewnością poczują efekt WOW. W obu przypadkach gwarantowane są satysfakcja oraz ogromna ochota na kontynuowanie lektury.

W książce trwa dyskusja na temat powiązania narządów z ich pierwotnymi posiadaczami. Wielokrotnie zostają przywołane sytuacje, kiedy części ciała reagują na bodźce znane im sprzed rozszczepienia, na przykład część mózgu pamiętająca złodziejskie przyzwyczajenia poprzedniego właściciela. Takie sceny działają intensywnie na wyobraźnię i z pewnością mają za zadanie postrzegać rozszczepienie jako proces potrzebny i godny nobilitacji, w którym dawca żyje w ciele potrzebujących. Pada więc pytanie, czy lepiej umrzeć, czy być rozszczepionym, a odpowiedź musimy odnaleźć we własnym postrzeganiu sensu życia.

Z radością polecam Podzielonych. Prywatnie – 2024 nie rozpieszczał mnie czytelniczo, trafiałam w większości na tytuły średnie i słabe, ale ta powieść jak najbardziej wybija się ponad standard. Tematy emocjonalne, intelektualne i estetyczne zostają poruszone na wysokim poziomie. Jeśli czytać książki, to między innymi takie. Lektura będzie znakomita, zwłaszcza jeśli wcześniej poznało się Kosiarzy, ale również będzie świetnie "się czytała" jako debiut Shustermana i mam nadzieję, że zatrzyma każdego na dłużej przy jego twórczości.

* Shusterman N., Podzieleni, tom 1, wyd. Uroboros, s. 208