» Recenzje » Ta, która mówi

Ta, która mówi


wersja do druku

Nie daj zamknąć sobie ust

Redakcja: Balint 'balint' Lengyel, Daga 'Tiszka' Brzozowska

Ta, która mówi
Historia Meksyku wydaje się ostatnio fascynować wydawców Lost in Time – w tym roku poza pierwszym tomem Cesarzowej Charlotty ich nakładem ukazała się również Ta, która mówi, fabularyzowana opowieść o La Malinche, kobiecie, której życie wzbudza kontrowersje nawet pół millenium po jej śmierci.

W posłowiu do swojego komiksu Alicia Jaraba zaznacza, że niewiele wiadomo o bohaterce snutej przez nią opowieści – dlatego każda powstająca o niej historia z natury rzeczy jest rekonstrukcją opartą na dwóch dostępnych źródłach: hiszpańskich zapiskach i azteckich malunkach. W żadnym nie odnotowano jej imienia, w pamięci zapisała się jako La Malinche. To, co wiadomo na pewno, to że urodziła się na początku szesnastego wieku na terenach kontrolowanych przez Mexiców (Azteków), została niewolnicą najpierw Majów, a później Hiszpanów. Dzięki znajomości lokalnych języków (popoluca – swojego ludu, nahuatl – Azteków oraz chontal – Majów) stała niezwykle przydatnym narzędziem dla przywódcy konkwistadorów.

W opowieści Jaraby La Malinche urodziła się jako Malínallí. Jej ojcem był kacyk Oluty, który cierpliwie i konsekwentnie uczył ją nahuatl, by mogła zabierać głos w imieniu swojej wioski, gdy jego zabraknie, a ona stanie na jej czele. Po tym, jak został porwany przez Mexiców jako krwawa ofiara dla Huitzilopochtliego, jej życie zaczęło się zmieniać. Na początku powoli – matka związała się z innym mężczyzną, również kacykiem, który butnej i pewnej siebie dziewczynki wolałby się pozbyć. Pewnej nocy Malínallí zostaje porwana i sprzedana jako niewolnica Majom. Tam poznaje Zaazil, która bierze ją pod swoje skrzydła i uczy kolejnego języka – chontal. Tak Malínallí spędza kolejne osiem lat swojego życia, zostaje konkubiną, aby po przyjeździe białych ludzi pod przywództwem zapisanego krwawo w historii świata Hermána Cortésa – trafić do ich obozu jako łup wojenny, rozdysponowany wśród marynarzy. Gdy na jaw wychodzi, jak wieloma lokalnymi językami włada – z niewolnicy powoli przeistacza się w istotny trybik w machinie konkwisty. Żeby wrócić do domu, gotowa jest na wiele, chociaż nie spodziewa się, do czego zdolny będzie Cortés.

Ocenę postępowania Malínallí, która służyła Hiszpanom za tłumaczkę, odłożę na bok – po pierwsze, nie leży to w zakresie recenzji komiksu. A po drugie, praca Jaraby nie jest rozprawą historyczną, a jedynie twórczą rekonstrukcją tego, co mogło się wydarzyć. Autorkę zdecydowanie interesują możliwe motywacje La Malinche, kobiety uzdolnionej lingwistycznie, prawdopodobnie dumnej i nie poddającej się łatwo – przetrwała w końcu dwie niewole, gdzie wykorzystywano ją do pracy, a później również seksualnie. Przedstawiając kolejne decyzje bohaterki, Jaraba nie poddaje ich również ocenie – nie znajdziemy tu w zasadzie komentarza historycznego, polityka podbojów kolonialnych przedstawiona jest tylko i wyłącznie poprzez zachowanie Cortésa i jego załogi. Ponieważ Malínallí ich nie zna, a jej powoli nabywany hiszpański w połączeniu z niezmiennym statusem obcej wśród białych konkwistadorów sprawiają, że ich nigdy nie pozna. Dla autorki najważniejsze są doświadczenia kobiety i to, w jaki sposób mogła radzić sobie w nieprzyjaznym dla niej świecie.

Zaloguj się, aby wyłączyć tę reklamę

Dużą zaletą pracy Jaraby jest także to, że pokazując kolejne wyzwania oraz trudności, jakim musi stawić czoło Malínallí, nie próbuje wykreować jej na superbohaterkę. La Malinche stara się przetrwać i wrócić do domu, podejmując decyzje, jakie uznaje za najlepsze w danym momencie. Dopiero ich konsekwencje świadczą o ich słuszności bądź nie – jak na przykład wówczas, gdy zaufała Cortésowi, że dotrzyma słowa danego Totonakom (jednemu z plemion napotkanych w czasie poszukiwań złota) i ochroni ich przed Mexicanami. Malínallí, chociaż wyłącznie tłumaczyła, została obarczona winą za jego działania i odrzucona nawet przez Zaazil.

Alicia Jaraba to nie tylko scenarzystka Tej, która mówi, ale również jej ilustratorka i sprawdza się dobrze w tej roli. Rysunki są lekkie, nieco kreskówkowe, jak w animacji dla dzieci, jednak nie infantylne; nie unika również przedstawiania nagości w sposób bardzo naturalny, nie mający nic wspólnego z erotyką, a wiele z klimatem oraz obyczajami ówczesnych ludzi. Właściwie w jedynej nacechowanej erotycznie scenie – czyli nie takiej, gdzie Malínallí zostaje wykorzystana, a jest uwodzona – obie postacie są ubrane, co też nam dużo mówi o artystycznej koncepcji Jaraby. Poza tym autorka panuje nad samą historią, która płynnie przechodzi między kolejnymi scenami, a przeskoki w czasie, nieuniknione przy opowieści obejmującej tak wiele lat, zaznaczone są stronami z mapą, podpowiadającą nam, gdzie znajduje się akurat Malínallí, co samo w sobie stanowi przydatny dla geograficznie nieuzdolnionych zabieg.

Ta, która mówi komiksem idealnym nie jest – na taki brakuje jej nieco treści oraz fabularnych czy ilustratorskich fajerwerków. Ale bardzo dobrym – owszem. Alicia Jaraba rysuje snuje empatyczną opowieść o kontrowersyjnej dla Meksykanów bohaterce, La Malinche, tłumaczce Hermána Cortésa, mordercy i tyrana, hiszpańskiego konkwistadora. Nie wikła się w dyskursy historyczne, nie interesuje jej ocena takiego, a nie innego postępowania – skupia się na życiu protagonistki, poszukując jej motywacji, rekonstruując życie ze strzępków informacji. Ta, która mówi to komiks, który nie tyle warto, co powinno się przeczytać: dobry, porządny, a i jego treść daje nam sporo do myślenia o losach kobiet, o niedostrzeganych kosztach konkwisty oraz o międzykulturowej komunikacji.

Zaloguj się, aby wyłączyć tę reklamę
9.5
Ocena recenzenta
9.5
Ocena użytkowników
Średnia z 1 głosów
-
Twoja ocena
Mają na liście życzeń: 0
Mają w kolekcji: 0
Obecnie czytają: 0

Dodaj do swojej listy:
lista życzeń
kolekcja
obecnie czytam
Tytuł: Ta, która mówi
Scenariusz: Alicia Jaraba
Rysunki: Alicia Jaraba
Wydawca: Lost in Time
Data wydania: 23 marca 2023
Kraj wydania: Polska
Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
Liczba stron: 216
Format: 215×290 mm
Oprawa: twarda
Papier: offsetowy
ISBN: 9788367270311
Tytuł oryginalny: Celle qui parle
Wydawca oryginału: Bamboo Édition
Data wydania oryginału: 20 marca 2022



Czytaj również

Burton & Cyb
O dwóch takich co ukradli nie tylko księżyc
- recenzja
Indianie!
Czarny cień białego człowieka
- recenzja
Łowcy relikwii
Dynamicznie i pięknie
- recenzja
Elecboy #2
Między końcem świata a postępem
- recenzja
Hoka Hey!
W poszukiwaniu tożsamości
- recenzja
Łupieżcy imperiów
Śmierć, wojna i rewolucja
- recenzja

Komentarze


Jeszcze nikt nie dodał komentarza.

Komentowanie dostępne jest po zalogowaniu.