string(15) ""
» Blog » budowa drewna
11-10-2012 09:58

budowa drewna

Odsłony: 572

Drewno jest materiałem niejednorodnym bowiem zbudowane jest z komórek o różnym kształcie, różnych właściwościach i w różnych zespołach.

W drewno wyróżniamy trzy zasadnicze przekroje:
- poprzeczny, który powstaje w wyniku przecięcia pnia prostopadle do jego osi podłużnej
- podłużny, który powstaje w wyniku przecięcia wzdłuż jego osi podłużnej, przez rdzeń
- styczny, który powstaje w wyniku przecięcia pnia wzdłuż jego osi podłużnej i przechodzący poza rdzeń

RDZEŃ jest to środkowa część drewna, stanowiąca jego fizjologiczną oś. Występuje on na przekroju poprzecznym w postaci plamki średnicy 1-5 mm. Na przekroju podłużnym rdzeń ma postać zabarwionej smugi. Kształt rdzenia na przekroju poprzecznym jest cechą charakterystyczną gatunku drzewa np. u dębu jest gwiaździsty, u jesionu czworokątny, u olchy trójkątny, u topoli pięciokątny, u innych gatunków ma zarys koła lub owalu.
Zabarwienie rdzenia może być różne np. biały rdzeń występuje u bzu czarnego, jarzębiny, jesionu, lipy, rdzeń żółty u jawora, czarnawy u świerka, jodły, bzu koralowego, brunatny ma dąb, wiąz. U orzecha włoskiego rdzeń może mieć barwę prawie czarną.
Rdzeń w młodym wieku składa się z komórek cienkościennych wypełnionych żywą treścią;
z czasem ona zanika, a komórki wypełniają się powietrzem.
Rdzeń jest najczęściej otoczony szerokim przyrostem drewna o mniejszej twardości niż pozostałe. Ponadto w pobliżu rdzenia często skupiają się małe, zarośnięte sęki, wpływające ujemnie na wytrzymałość drewna. Rdzeń ulega łatwo rozkładowi. Są to przyczyny dla których obecność rdzenia uważana jest za wadę w niektórych sortymentach.

SŁOJE ROCZNE są efektem corocznego odkładania się warstwy drewna przez kambium.
W budowie słoja rocznego wyróżniamy warstwę drewna wczesnego i późnego.
Drewno wczesne, barwy jasnej, powstaje w okresie wiosennym i pełni rolę głównie przewodzącą. Wchodzące w jego skład naczynia lub cewki, mają większe ściany i większe światło.
Drewno późne barwy ciemniejszej, powstaje w okresie letnim, pełni rolę mechaniczną, przez co ma ściany komórkowe grubsze a ich światło mniejsze.
U drzew iglastych przyrasta przeważnie strefa drewna wczesnego, zaś drewno późne ma na ogół stałą szerokość, wskutek czego im szersze są słoje, tym gęstość drewna jest mniejsza.
U liściastych, zwłaszcza u pierścienowonaczyniowych (Db, Js, Wz, Rb), ze wzrostem szerokości słoja rocznego wzrasta przeważnie szerokość strefy drewna późnego, natomiast drewno wczesne pozostaje bez zmian, wskutek czego im szersze są słoje, tym twardsze i cięższe drewno.
Liczba słojów rocznych na przekroju poprzecznym drzewa bezpośrednio przy ziemi równa się jego wiekowi, a zmienność ich szerokości pozwala wnioskować o przebiegu warunków klimatycznych w tym okresie.
Szerokość słojów rocznych zależy od:
- właściwości biologicznych gat.
- od warunków pogodowych,
- warunków siedliskowych (klimat, gleba)
Szerokość słojów waha się od 1 mm do 40 mm i zależy od średniej temperatury rocznej, która jest wpływa na długość okresu wegetacyjnego. Powoduje to, że drewno tego samego gatunku, np. świerk z północy lub ze stanowisk wysokogórskich, jest wybitnie wąskosłoiste, natomiast ze stanowisk nizinnych, o klimacie umiarkowanym, ma słoje wielokrotnie szersze.

BIEL jest strefą fizjologicznie czynną – przewodzi wodę z solami mineralnymi oraz gromadzi substancje zapasowe. Ich naczynia są nie zatkane, barwy jasnej.
Biel dębu ma kolor żółtawobiały.
W niektórych wypadkach w drewnie pnia występuje podwójny biel (wewnętrzny biel), gdy jednocześnie z bielem zwykłym wśród drewna twardzielowego występuje jeden lub kilka jasno zabarwionych pierścieni, które swym wyglądem przypominają biel.
Powstanie wewnętrznego bielu związane jest z działaniem niskich temperatur i czasem w następstwie zaatakowania przez grzyby rozkładające drewno (Sterem frustulosum, Fomes igniarius i innych). Komórki miękiszowe wewnętrznej warstwy bielastej zostają uszkodzone lub zabite przez niskie temperatury, natomiast w słojach położonych bliżej obwodu drzewa, komórki miękiszu pozostają żywe, ponieważ stężenie soku komórkowego jest w nich większe. Zabicie komórek miękiszowych, szczególnie promieni drzewnych, w słojach przytwardzielowych umożliwia przedostawanie się substancji pokarmowych ku obwodowi.
Powoduje to, że słój powstały po zabiciu wewnętrznego miękiszu jest zwykle węższy.
W martwych komórkach nie mogą również przebiegać procesy twardzielowania.
Słoje, w których nastąpiło zniszczenie komórek miękiszowych, pozostają więc nie zabarwione i nie zawierają wcistek. Brak substancji twardzielowych w wewnętrznym bielu, duże nagromadzenie skrobi i brak wcistek wpływają na zmniejszenie jego odporności na działalność rozkładową grzybów. W związku z tym ulega on często zgniliźnie w żyjących drzewach.

TWARDZIEL nie uczestniczy w przewodzeniu bowiem jego ściany zostały zaimpregnowane substancjami twardzielowymi (żywicami, gumami, garbnikami). Naczynia są pozatykane przez wcistki.
Jest to drewno starsze i bardziej odporne na czynniki atmosferyczne, które są wydęciami ścian komórkowych miękiszu drzewnego sąsiadującego z naczyniami. Wcistki zostają wessane przez jamki, dostając się do naczyń i zamykają je. Z kolei zaczynają obumierać żywe komórki miękiszu drzewnego, których zawartość ulega przemianie na substancje twardzielowe, a wymyte produkty przemiany, w szczególności łatwo wymywane substancje garbnikowe, inkrustują ściany komórkowe. Utlenione substancje twardzielowe są przyczyną ciemniejszego zabarwienia drewna twardzieli.

Powstanie twardzieli zależy od:
- wieku drzew np. u sosny może powstawać w wieku 20-30 lat, u jesionu w wieku 60 lat
- żyzności gleby (na żyźniejszych glebach drzewa wytwarzają później twardziel i w mniejszych rozmiarach, a na ubogich wytwarzają wcześniej)
- klimatu (w klimacie ciepłym twardziel powstaje wcześniej niż w zimnym) np. u naszej sosny twardziel pojawia się między 20 a 30 rokiem życia, w środkowej Szwecji ok. 40 roku, a w strefie koła podbiegunowego ok. 70 roku.
Proces twardzielowania jest wynikiem ustania przewodzenia wody przez wewnętrzne słoje drewna, zamierania komórek miękiszowych i przesycania błon komórkowych żywicą, garbnikami, barwnikami itp. substancjami tworzącymi się w drewnie.

PROMIENIE RDZENIOWE są to zespoły komórek rozmieszczone wzdłuż promienia przekroju poprzecznego. Służą one do gromadzenia i przewodzenia asymilatów wgłąb pnia, są one wytwarzane przez miazgę. Jeżeli powstaje w pierwszym okresie wzrostu rośliny a więc jeśli łączą łyko z rdzeniem to nazywamy je pierwotnymi.
Jeśli odchodzą od łyka do któregokolwiek słoja rocznego to nazywamy je wtórnymi.
Jeśli promienie składają się z jednego szeregu komórek to nazywamy je jednoszeregowymi (są dla nas niewidoczne gołym okiem), występują u: wierzby iwy, osiki, brzozy, lipy.
Promienie składające się z wielu szeregu komórek nazywamy wieloszeregowymi (są dla nas widoczne gołym okiem), występują u: dębu, buka.
Promienie pozornie szerokie – kilka wąskich oddzielonych promieni, będących w skupieniu i dlatego je widzimy np. u grabu i olszy.

Charakterystyczny kształt promieni rdzeniowych na przekroju stycznym (drobne, gęsto rozsiane soczewki) stanowi cechę rozpoznawczą drewna bukowego. W niektórych sortymentach np. deszczułkach posadzkowych lub okleinach, ceniony jest materiał pochodzący z przekroju promieniowego, ze względu na dużą liczbę widocznych gołym okiem promieni rdzeniowych. Materiał taki nosi nazwę błyszczowego i jest ceniony z powodu urozmaiconego rysunku drewna, a w deszczułkach posadzkowych – wskutek większej odporności na ścieranie.

PRZEWODY ŻYWICZNE wytwarzają żywicę. Są bardzo cienkimi rurkami przebiegającymi wzdłuż i w poprzek pnia. Występują u wielu gatunków iglastych, jak sosna, kosodrzewina, limba, modrzew i świerk.
Przewodów żywicznych brak u: jodły, cisa, jałowca (jodła ma w korze pęcherze żywiczne). Tylko u niektórych gat. (np. sosna) w drewnie późnym na przekroju poprzecznym są one widoczne jako drobne, błyszczące punkty.

Komentarze


47426

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+11
Na pewno będą. Im dalej w las, tym więcej drzew.
11-10-2012 10:02
~Chaos Spawn

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
He, he! Bardzo profesjonalny wpis. Ale mam wrażenie że dyskryminuje drewno egzotyczne - np. czarny mahoń... :)
11-10-2012 10:04
47426

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+2
My bobry (łac. Castor fiber) to z natury rasiści.

Ale nie można nas za to karać, jesteśmy tylko gryzoniami.
11-10-2012 10:05
szelest
    A wiesz
Ocena:
+5
Jak się robi małe deseczki?
Rżnie się duże deski:)
11-10-2012 10:06
~Chaos Spawn

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
No nie wiem Bobrze Mateuszu czy to Cię ocali - na każdego znajdzie się paragraf - nawet na gryzonia! ;)
11-10-2012 10:09
47426

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+5
Jestem pod ochroną.
11-10-2012 10:10
postapokaliptyk
   
Ocena:
+1
~Chaos Spawn

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
Hi, hi! :) Ale nie ścisłą - mam nadzieję że nie jesteś ze Szczecina...

http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadom osci/1,114873,7966435,W_Szczecinie_p ozwolono_na_odstrzal_20_bobrow.html
11-10-2012 10:13
Kamulec
   
Ocena:
+1
To nie pomoże, castoroides ohioensis.
11-10-2012 10:14
47426

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+5
KlanFan to mój blog zewnętrzny, prowadzę go razem z Bobrem Witoldem.

Będę wrzucał na poltera moje artykuły, tak jak inni blogerzy.


Bardzo lubię RPG, fajnie bo jest w książkach,a książki są z drewna.
11-10-2012 10:15
postapokaliptyk
   
Ocena:
+1
Bóbr Mateusz
super, przyznam szczerze, że w tym temacie jestem zupełnie drewnianym kołkiem, chętnie dowiem się czegoś więcej
11-10-2012 10:21
47426

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
To bardzo fajnie, bo...

"Nie zawsze się dają łapać bobry" - nie zawsze trafia się okazja.
11-10-2012 10:29
Anioł Gniewu
   
Ocena:
0
Wziąłeś wody w pyszczek na wieść o możliwości odstrzału? :)
11-10-2012 10:31
47426

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+1
Jestem gryzoniem, nie wymagaj ode mnie takiej odwagi.
11-10-2012 10:33
~filozoficznie-poetycko nie spełnio

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
zabrakło użytkownika z kowboejem w awatarze, natura nie znosi pustki
Co będzie następne
11-10-2012 10:54
~

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
Bardzo się cieszę, że pustkę Poltera wypełnią tak dobre i merytoryczne teksty. Dzięki nim każdy będzie chciał założyć tu konto. Ja chyba założę.
11-10-2012 11:01
47428

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+2
Fascynujący artykuł, aż zrobiłem się głodny. Mateuszu oby tak dalej!
11-10-2012 11:14
dzemeuksis
   
Ocena:
+2
Widziałem kiedyś najwyraźniej nieco uczłowieczonego bobra, bo płynącego Wisłą na wysokości warszawskiego Żoliborza. Czy to mógł być któryś z waszej wesołej ferajny?
11-10-2012 11:18
38850

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
0
Genialny wpis.
11-10-2012 11:30
47429

Użytkownik niezarejestrowany
   
Ocena:
+5
@Dżeme

To ja płynałem. Mieszkam na Białołęce, a pracuję w Pruszkowie przy wycince.

@Zigzak

Dzięki, ale moderacja nam je usuwa. Walczymy o prawa bobrów, a Ci szowiniści nas tłamszą... Rządamy parytetów!
11-10-2012 11:31

Komentowanie dostępne jest po zalogowaniu.