Hitchers - Will McIntosh

Will McIntosh, zwycięzca nagrody Hugo, w Polsce znany jest głównie z wyśmienitych opowiadań, publikowanych w Krokach w nieznane pod redakcją Mirka Obarskiego. Natomiast w Stanach Zjednoczonych jakiś czas temu ukazały się dwie jego powieści – Soft Apocalypse i Hitchers. Druga z nich, będąca przedmiotem tej recenzji, jest pomysłowym tekstem o ataku terrorystycznym, w którego dalszej konsekwencji ludzie zostają… opętani przez zmarłych.



Główny bohater powieści, Finn, prowadzi strip komiksowy (w powieści pojawia się ich kilka), który przejął po śmierci dziadka wbrew jego woli. Po ataku terrorystycznym w Atlancie, w wyniku którego umiera przez zatrucie wąglikiem pół miliona ludzi, bohater o mały włos nie ulega śmiertelnemu wypadkowi samochodowemu i po paru dniach z przerażeniem odkrywa, że zdarzają mu się ataki, podczas których traci panowania nad własnym ciałem i głosem – ataki te pogarszają się z czasem. Za którymś razem orientuje się jednak, że to nie problem psychologiczny a… dusza zmarłego dziadka, próbująca przejąć kontrolę nad ciałem i życiem Finna. Nie jest on osamotniony z tym problemem – zaraza się rozprzestrzenia i wkrótce ulicami Atlanty chodzą tysiące ludzi z dodatkowymi "lokatorami".

Początkowo uwagę zwraca atak terrorystyczny – czyli odważne podjęcie kwestii bardzo drażliwej w Stanach Zjednoczonych – przedstawiony jako akcja przypadkowa i pozwalający zaprezentować (hipotetyczną) sprawność radzenia sobie z takim problemem rządu oraz służb bezpieczeństwa a także ukazujący reakcję społeczeństwa na tego typu sytuację. Później jednak McIntosh skupia się na dwóch wątkach: uczuciowym życiu Finna (trauma z dzieciństwa i miłość do dwóch kobiet, jednej martwej, jednej żywej) oraz tytułowych hitchersach i próbie pozbycia się ich. Pierwszy przedstawia głównego bohatera jako człowieka niezdecydowanego, niepewnego swoich uczuć i wyborów oraz dręczonego tragedią z przeszłości (śmierć siostry z jego winy) – niektóre z jego przemyśleń i refleksji zalatują automasochizmem. Natomiast wizja miasta, w którym zaczynają panoszyć się opętani, jest już bardzo interesująca. Panuje chaos, zmarli próbują wracać do swoich domów i skontaktować się z bliskimi, w większości również chcą przejąć cudze życie (walka opętanych z opętującymi także została przedstawiona solidnie – ciało wydaje się marionetką, którą bawi się dwoje lalkarzy na raz, wzajemnie podpatrujących swoje ruchy), a rząd nie chce przyjąć do wiadomości, że ma do czynienia z czymś innym niż zbiorowy szok po zamachu terrorystycznym. McIntosh obrazuje również postawę społeczeństwa, stykającego się z czymś tak nieprawdopodobnym – jeszcze większą popularność zyskują psycholodzy, pojawia się agresja przeciwko ciałom z podwójnymi lokatorami, a sami hitchersi zaczynają organizować się w grupy, na przykład dzięki Facebookowi.

To jest właśnie najciekawsza płaszczyzna Hitchersów – pokazanie, jak uwspółcześniony świat, pełen mediów i narzędzi społecznych, reaguje na tak paranormalne zjawisko, tego jak rozprzestrzeniają i zniekształcają się wiadomości, jaką rolę przyjmuje rząd (tutaj bardzo konserwatywną i niedowierzającą). Jako fantastyka socjologiczna sprawdza się całkiem dobrze, przedstawiając wpływ nowych technologii na zachowanie człowieka i zmianę jego podejścia do rzeczywistości oraz rzeczy hipotetycznie niewytłumaczalnych.

Hitchers Willa McIntosha to powieść ciekawa głównie ze względu na tematykę i realistyczność. Może to być również interesujące, choć szczątkowe, stadium społeczeństwa amerykańskiego i wpływu mass mediów, jak również poruszająca opowieść miłosna – wszystko zależy od nastawienia czytelnika.