» Recenzje » Archipelag Khuruna - Jewgienij T. Olejniczak

Archipelag Khuruna - Jewgienij T. Olejniczak

Archipelag Khuruna - Jewgienij T. Olejniczak
Wyobraź sobie książkę łączącą grozę z kryminałem. Książkę opowiadającą o tajemniczej, przedwiecznej kulturze, tworząc jej historię tak, jak Lovecraft mitologizował Stare Istoty. Książkę, której fabuła ma miejsce w XIX wieku, od Krakowa, przez azteckie Andy, aż po odmienne wymiary. Brzmi kusząco? Tym właśnie Archipelag Khuruna mógłby być.

Czego można się spodziewać biorąc do ręki Archipelag… Olejniczaka? Oczekiwanie powieści grozy jest uzasadnione samym wydaniem książki oraz streszczeniem na tylnej okładce. W występującym tam słowie "tajemnica" skrywa się również cicha zapowiedź poszukiwania wiedzy, prawdy, niczym w kryminałach. Czas akcji przynosi na myśl walkę odchodzącej, magicznej rzeczywistości romantycznej z widzianym przez "mędrca szkiełko i oko" światem pozytywizmu. Miejsce, w którym rozgrywa się fabuła, dodaje do tej mieszanki zapowiedź wątków wyzwoleńczych i powstańczych – w końcu XIX-wieczny Kraków to Galicja. Jak wygląda zderzenie tych antycypacji z literacką rzeczywistością?

Nie można odmówić książce Jewgienija Olejniczaka prób spełnienia tych, zamierzonych, bądź nie, zapowiedzi. Już od początku widać nawiązania do powieści kryminalnych i detektywistycznych w sposobie prowadzenia fabuły. Postać bohatera – emerytowanego komisarza policji i samozwańczego łowcy tajemnic – jak najbardziej współgra z patrzeniem na powieść przez taki pryzmat. To jednak nie koniec literackich odniesień. Kolejne, bardzo wyraźne, widać właśnie w tajemnicy stanowiącej treść fabuły – sekretnym Archipelagu Khuruna oraz jego mieszkańcach. Sposób, w jaki czytelnik zdobywa wiedzę o tym enigmatycznym świecie i ludzie, oraz skala przedstawiania informacji są właściwe dla prozy mitologicznej (opowiadania o Cthulhu, Starych Istotach, Shoggothach) Lovecrafta. Wreszcie zauważalna jest również charakterystyczna dla połowy XIX wieku problematyka przełomu dwóch epok – romantycznej i pozytywistycznej. Przeplatające się motywy naukowych i nadnaturalnych prób zrozumienia przemian zachodzących w świecie bohaterów budują w Archipelagu fabułę, idąc ramię w ramię z postępem w śledztwie.

Lektura książki jednak rozczarowuje. Wątek detektywistyczny, przepełniony dygresjami, momentami tworzącymi iluzję powieści szkatułkowej, jest prowadzony niezgrabnie. Z jednej strony nie pozwala na podjęcie próby rozszyfrowania zagadki z powodu braku jasno postawionej tajemnicy, z drugiej zaś, jest nazbyt przewidywalny w tym zakresie, który czytelnik zna. Patrzenie na książkę, jako kreatywne nawiązanie do lovecraftowskiego tworzenia mitów o przedwiecznych cywilizacjach z nieznanych światów, również zawodzi. Mimo dopracowanego rysu historycznego, ciekawej zabawy tekstami źródłowymi i braków w wiedzy bohaterów, powieść pozbawiona jest tego, tak charakterystycznego dla Samotnika z Providence, klimatu. Nie widać rosnącego wraz z kolejnymi stronami niepokoju, napięcia, niezwykłości. Postaci idą przez fabułę spokojnie, niespecjalnie przejmując się niepowodzeniami, problemami czy niebezpiecznymi sytuacjami. A przynajmniej czytając, nie odczuwa się tych reakcji. Wątek przedwiecznego spisku, pilnowanego przez tajne stowarzyszenie, kojarzy się z prozą Dana Browna. Jednak w Archipelagu… to zgrupowanie zostało przedstawione bardzo nierealistyczne. Można wręcz powiedzieć, iż sprowadza się ono do zaledwie kilku osób, nie mających żadnej niezwykłej władzy czy eksperckiej wiedzy. Niestety, Bractwo Rodona Syryjczyka okazuje się płaskie i niewiarygodne w konfrontacji z informacjami, jakie się o nim zdobywa. Z oczekiwań pozostaje więc jedynie konflikt "czucia i wiary z mędrca szkiełkiem i okiem" i tutaj wreszcie czytelnik może poczuć się zaspokojony, autor bowiem zadbał o ten motyw sprawiając, iż obserwowanie walki Komisarza z jego własnymi myślami oraz wyobrażeniami o świecie intryguje i wciąga.

Mimo to Archipelag Khuruna nie jest dziełem tragicznym i niewartym czasu. Owszem, książka nie spełnia oczekiwań, jakie wywołuje w pierwszej chwili, jednak odbierana jak zwykła powieść fantasy, bez żadnych głębszych aspiracji, przedstawia sobą nieco inny obraz. Choć męczy ilość otwieranych i nie wykorzystywanych do końca wątków oraz rozczarowuje zakończenie (będące dobrym finałem powieści, ale marnujące potencjał, jaki niósł mitologiczny wymiar kreacji Khuruny i jej mieszkańców), to styl pisarza jest przyjemny, lektura zaś szybka i niewymagająca. Również kilka pomysłów (fotografie kobiet w samych kapeluszach wypadające z naukowych książek, próby wyjaśnienia dziwnych sekcji na zwierzętach) oraz obrazków z epoki (powozy, stereofotografie, maszyny parowe) uprzyjemnia odbiór tej powieści. Dla mnie jednak Archipelag… pozostaje przeciętnym utworem, który mimo wielkich aspiracji, nie spełnił swoich ambicji i tą porażką rozczarował. A szkoda, gdyż mieszanka mogłaby być naprawdę wybuchowa.
4.0
Ocena recenzenta
5
Ocena użytkowników
Średnia z 2 głosów
-
Twoja ocena
Tytuł: Archipelag Khuruna
Autor: Jewgienij T. Olejniczak
Wydawca: Fabryka Słów
Miejsce wydania: Lublin
Data wydania: 12 marca 2010
Oprawa: miękka
Format: 125 x 195 mm
Seria wydawnicza: Asy polskiej fantastyki
ISBN-13: 978-83-7574-133-9



Czytaj również

Komentarze


Dawidek
    Błędy?
Ocena:
0
Egzamin zdany (?), a przynajmniej napisany, zatem mogę się pobawić :)

"Sposób, w jaki czytelnik zdobywa wiedzę o tym enigmatycznym świecie i ludzie, oraz skala przedstawiania informacji jest właściwa dla prozy mitologicznej (opowiadania o Cthulhu, Starych Istotach, Shoggothach) Lovecrafta."

Nie rozumiem. Chodziło o (?):

Sposób, w jaki czytelnik zdobywa wiedzę o tym enigmatycznym świecie i ludziach, oraz skala przedstawiania informacji jest właściwa dla prozy mitologicznej (opowiadania o Cthulhu, Starych Istotach, Shoggothach) Lovecrafta.
-
"Przeplatające się motywy naukowych i nadnaturalnych prób zrozumienia przemian zachodzących w świecie bohaterów budują w Archipelagu fabułę idąc ramię w ramię z postępem w śledztwie."

Przeplatające się motywy naukowych i nadnaturalnych prób zrozumienia przemian zachodzących w świecie bohaterów budują w Archipelagu fabułę, idąc ramię w ramię z postępem w śledztwie.
-
"Patrzenie na książkę, jako kreatywne nawiązanie do lovecraftowskiego tworzenia mitów o przedwiecznych cywilizacjach z nieznanych światów, również zawodzi."
Coś mi nie gra tu... "Patrzenie na książkę (...) zawodzi?" A po co na nią patrzeć?;) Może coś w stylu: Rozpatrywanie książki w kategoriach kreatywnego... (?)
-
"Postaci idą przez fabułę spokojnie, niespecjalnie przejmując się niepowodzeniami, problemami, czy niebezpiecznymi sytuacjami."
oraz
"Można wręcz powiedzieć, iż sprowadza się ono do zaledwie kilku osób, nie mających żadnej niezwykłej władzy, czy eksperckiej wiedzy."

WYDAJE mi się, że użycie przecinka przed "czy: jest niepotrzebne.
-
Pozdrawiam i przepraszam (za ewentualne czepialstwo) :)
24-01-2011 21:41
baczko
   
Ocena:
0
@ Dawidek

ludzie - chodzi o lud Archipelagu.

Patrzenie - spoglądanie, ocenianie.

Przecinki już poprawiam
24-01-2011 22:13
27383
   
Ocena:
0
Nie rozumiem.
Ludzie: miejscownik (chyba :P) od słowa lud. :)

Coś mi nie gra tu... "Patrzenie na książkę (...) zawodzi?" A po co na nią patrzeć?;) Może coś w stylu: Rozpatrywanie książki w kategoriach kreatywnego... (?)
Bardziej w tym, pogrubionym znaczeniu:
patrzeć, patrzyć
1. «kierować na coś, na kogoś wzrok»
2. «pojmować lub oceniać coś w pewien sposób»
3. «traktować kogoś lub coś w jakiś sposób»

4. «obserwować, zauważać»
5. pot. «zważać na coś, mieć coś na uwadze»
6. pot. «szukać czegoś, kogoś wzrokiem»


WYDAJE mi się, że użycie przecinka przed "czy: jest niepotrzebne.

Racja, poprawiamy :)

EDIT: Przepraszamy za dwa posty wyjaśniające, nie widziałem posta Baczka przed napisaniem swojego :)
24-01-2011 22:16
Dawidek
   
Ocena:
0
Oj przecież wiem, że patrzenie to też ocenianie itd., chodziło mi raczej o konstrukcję całego zdania, w którym coś mi zgrzyta ;) Tak samo w tym pierwszym zdaniu. Po prostu wychodzę z założenia, że czasami lepiej sprawdza się użycie zdań krótszych.

PS: Jak się robi te śmieszne rzeczy? W sensie pogrubienie, kursywa, twarz z językiem?:)
24-01-2011 22:35
malakh
   
Ocena:
0
Przecinek przed tym trzy nie jest błędem.
24-01-2011 22:57
Scobin
   
Ocena:
0
@Dawidek

Pogrubienie: {b} {/b}
Kursywa: {i} {/i}

(Trzeba wstawić nawiasy kwadratowe, ale tutaj umieściłem inne, bo inaczej nic nie byłoby widać).

Więcej np. tutaj (chociaż prawie na pewno nie wszystkie znaczniki zadziałają w komentarzach).


@malakh

Według mojej orientacji: można by bronić w tym kontekście przecinka przed "czy", traktując frazę "eksperckiej wiedzy" jako dopowiedzenie, a nie element wyliczenia. Ale wydaje mi się, że nie ma takiej potrzeby. :)
24-01-2011 23:07
Dawidek
   
Ocena:
0
@Scobin - dżękujem.

@malakh - dlaczego?
24-01-2011 23:18
Esper
    Niczego sobie
Ocena:
0
Jak za te grosze warto sobie kupić i przeczytać, bardzo fajna próba stworzenia książki z klimatem. Zapewne dużo lepiej by wypadła gdyby była z 2-3x grubsza, ale i tak na prawdę nie jest źle, o ile nie liczy się na epokowe odkrycie :)
31-10-2011 18:03

Komentowanie dostępne jest po zalogowaniu.

ZAMKNIJ
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.